Narodziny niegodziwości w anime – od otome do villainess

Czym jest villainess anime? Z pewnością można by podać definicję, która już istnieje i się rozejść. Jednak chciałem spojrzeć na to z perspektywy chronologicznej kogoś, kto ogląda tylko anime – bez nowelek i komiksów. A droga do wykrystalizowania się villainess anime nie była w końcu taka prosta.

Otome isekai

To, co ja nazywam skrótowo villainess anime, ma wiele nazw, np. na TV Tropes jest nazwane Historia „Odrodzona jako nikczemnica” (eng. „Reborn as Villainess” Story). Jednak patrząc na tytuł pierwszego anime z tego gatunku (wg. oznaczeń MyAnimeList, dalej MAL) tym, co się rzuca w oczy to słowo otome¹: „Otome² Game no Hametsu Flag…” (2020).

Skrótowo nazywane „HameFura”, jego wydanie zbiegło się z popularnością tego podgatunku. Reddit r/otomeisekai od września 2020 miał przyrost subskrybentów ±100 dziennie, a z 4. na 5. kwietnia (dzień premiery „HameFury”) wzrósł skokowo z 1299 do 1553³.

Nic dziwnego, że połączyłem z nim następne anime po podobnym słowie: „Otomege Sekai wa Mob ni Kibishii Sekai desu” (tj. „MobSeka”), a nie hentai „Ouji no Honmei wa Akuyaku Reijou” (akuyaku reijou znaczy villainess/nikczemnica). To drugie odkryłem dopiero po dodaniu taga villainess na MALu.

Jednak „HameFura” (polski tytuł: „Odrodzona jako czarny charakter w grze otome, gdzie wszystkie ścieżki prowadzą do złego zakończenia”), jak sama nazwa wskazuje, to po pierwsze isekai (dzieło z odrodzeniem w innym świecie) do gry otome, po drugie jako czarny charakter z gry, a po trzecie nasza bohaterka jest skazana na jakiś rodzaj zguby lub złego zakończenia i to wokół uniknięcia tego losu skupia się fabuła.

Z kolei „MobSeka” opowiada historię, która spełnia tylko pierwszy warunek. Mamy tu bez wątpienia do czynienia z otome isekaiem, ale głównym bohaterem jest mężczyzna. Bez względu na jego antagonistyczną (jak czarny charakter) postawę wobec świata i innych postaci, ograniczało to główny wyróżnik serii właśnie do dwóch cech samej nazwy otome isekaia.

Mylące wyjątki

Następne anime, „Akuyaku Reijou nanode Last Boss wo Kattemimashita” (2022), powróciło do potrójnej formuły z „HameFury”:

1. Przeniesienia się do świata z gry otome;
2. Główna bohaterka staje się antagonistką z gry;
3. Z racji na funkcję w grze przeznaczony jest jej zły los.

Jednak już w następnej pozycji ponownie doszło do odstępstwa. „Tsundere Akuyaku Reijou Liselotte to Jikkyou no Endou-kun to Kaisetsu no Kobayashi-san” (2023) co prawda przedstawia historię nikczemnicy w grze otome, ale śledzimy ją z perspektywy pary graczy, którzy nie mają bezpośredniego wpływu na wydarzenia. Ostatecznie dostajemy trochę przenoszenia się między światami w tym anime, ale na pewno nie jest to typowy isekai.

Zaraz po nim „Kanojo ga Koushaku-tei ni Itta Riyuu” (2023) udowodniło, że podobne anime nie muszą mówić o przeniesieniu się do świata gry. Ta adaptacja gry otome mówi o przeniesieniu się do świata powieści, a zamiast być antagonistką, protagonistka jest postacią, której śmierć rozpoczyna fabułę książki. Teoretycznie możnaby ją podciągnąć pod drugi punkt z racji na wspólny obiekt westchnień, ale w anime nie dochodzimy nawet do początku powieści.

Po pasującej do oryginalnej formuły „Higeki no Genkyou” (2023) dopełnieniem alternatywnych opcji dla otome isekaia okazuje się reinkarnacja wewnątrz świata (cofnięcie się w czasie po śmierci), która zawitała po raz pierwszy w „Tearmoon empire” (2023).

Wszystkie wymienione anime modyfikowały w pewnym stopniu oryginalną formułę otome isekaia, ale zachowały w znaczącej większości inne elementy, jak żeńską główną bohaterkę, wcześniejszą wiedzę o potencjalnej zgubie, a takie elementy, jak reinkarnacja lub podróż w czasie, miały je wyjaśniać. Sama gra otome czy isekai stały się elementami opcjonalnymi, które można było zamienić przy zachowaniu powracających motywów.

Z tego odejścia od otome isekaia wyłania się żeńska bohaterka, która po pierwsze jest antagonistyczna wobec świata, jego norm i innych ludzi, a po drugie stara się uniknąć swojego końca. Z tych nowych najpowszechniejszych elementów wspólnych wyłamuje się najbardziej „MobSeka”, która jednak nie ma tagu villainess na MAL, ani nawet jednego procenta na AniList.

Bez tej perspektywy otome isekai pierwotnie jawił się jako dzieło, które przede wszystkim miało te dwa tytułowe elementy, bez względu na bohatera. Dlatego „MobSeka” i „Tsundere Akuyaku Reijou Liselotte to Jikkyou no Endou-kun to Kaisetsu no Kobayashi-san” mogły funkcjonować razem pod jednym parasolem z resztą podobnych anime. Jednak wraz z wydawaniem kolejnych anime z historią w świecie otome interesująca nas grupa zaczęła być bardziej historią o akuyaku reijou, czyli właśnie nikczemnicach.

Odrobina statystyki

Obraz wypływający z powyższej analizy jest wciąż niepełny. Na pewno możnaby podjąć się głębszych rozważań poszczególnych tytułów albo kontynuować je chronologicznie, by rozszyfrować człon otome lub akuyaku reijou, ale raczej nie doprowadziłoby to do niczego nowego. Nieco lepsze wydaje się spojrzenie nieco szerzej na wszystkie pozycje przez porównanie współwystępujących tagów i gatunków na MAL oraz AniList.

Jako villainess anime zidentyfikowałem do sezonu zimowego 2026 dwadzieścia cztery (24) tytuły. Włączyłem do nich wykraczające poza taga villainess na MALu : „MobSeka”, „Gekai Elise” (2024), „Yarinaoshi Reijou wa Ryuutei Heika wo Kouryakuchuu” (2024), „Akujiki Reijou to Kyouketsu Koushaku” (2025), „Heika Watashi wo Wasurete Kudasai” (2025) i „Mofa Gongzhu de Xiao Fannao” (2025). Liczyłem sezony i filmy oddzielnie, ale opuściłem dodatki typu OVA i ONA, czy te z chibi wersjami.

Gatunki

Gatunki zbierałem z obu serwisów i dodawałem wszystkie, które się pojawiły. Ich statystyki wyglądają tak:

Występowanie gatunku fantasy w każdym interesującym nas anime nie jest niczym zaskakującym. Przedstawianie innego świata lub interakcje z nim są inherentną cechą tego gatunku, a tego zawsze dotyczą czy to otome isekaie, czy villainess anime.

Drugim gatunkiem, którego brakuje tylko w dwóch tytułach, jest romans. Brakuje go w tytule hentai, który być może już go w sobie zabiera lub nawet nie potrzebuje (w tym przypadku niestety nie wiem, bo nie oglądałem), oraz w „Akuyaku Reijou Tensei Ojisan” (2025). W przypadku tego anime brak romansu jest spowodowany tym, kto trafił do innego świata – mający już żonę starszy pan i to jeszcze do ciała nastolatki. Romans byłby niezręczny.

W końcu romans jako dominujący współwystępujący gatunek nie jest niczym niezwykłym. Villainess anime wywodzi się z otome isekaia, a ten luźno wykorzystuje motywy z gier otome, które również zazwyczaj są romansami (symulatorami randkowania). Jednak mimo przykładowych anime bez takich wątków jest to cecha wyróżniająca analizowany gatunek, choć jak widać – nie zawsze konieczny.

Trzecim dominującym współwystępującym gatunkiem, który pojawia się w ok. 70% przypadków, jest komedia. Patrząc na kontekst, wydaje się, że po prostu otome isekai i villainess anime jako w pewnym sensie podgatunek isekaia albo romansu dużo częściej łączy się z komedią niż dramatem (tu ok. 16%). Jest to tylko intuicyjna obserwacja, ale określenie romcom nie wzięło się raczej znikąd.

Co ciekawe, niektóre anime łączą w sobie cechy komedii i dramatu na tyle, że zostają zaklasyfikowane do obu. To połączenie można znaleźć, np. w „Mofa Gongzhu de Xiao Fannao” (MAL: dramat; AniList: komedia), czy „May I Ask for One Final Thing?” (MAL: komedia; AniList: oba). Te połączenia i kolejne rzadziej występujące gatunki świadczą już wyłącznie o różnorodności w ramach villainess anime.

Wynika z tego, że decydującymi cechami villainess anime jest bycie fantasy i romansem. Same te cechy muszą być oczywiście połączone i w odpowiednim kontekście. Z kolei komedia czy dramat pojawiają się ze względu na mniej lub bardziej poważny ton romansu i budowania relacji, a inne gatunki dodają całości smaku i kolorytu.

Tagi

Po gatunkach przejdźmy do tagów. W ich przypadku brałem wszystkie themes z MAL, a z AniList starałem się dodać te pojawiające się wielokrotnie i mniej specyficzne (np. harem, a nie mixed gender harem), ale bez tych oczywistych (np. female protagonist, tj. żeńska protagonistka). Z tego drugiego zostały zebrane z pewnością bardziej pobieżnie niż gatunki. Próbowałem zaprząc do tego nawet model generatywny, ale efekt był mierny (sprawdziłem tylko wyplute przez niego tagi). W dodatku zebrane dane mogą być niekompletne w przypadku sezonu zimowego 2026, bo artykuł powstawał przed jego zakończeniem, ale nie wpływa to na rozumowanie. Uzyskana statystyka wygląda tak:

Reinkarnacja, isekai i podróż w czasie to tagi, które potrafią współwystępować, mieszać się i pełną ta samą funkcję – uzasadnienia wiedzy głównej bohaterki. Czasem jednak żadne z nich się nie pojawia i element wiedzy o zgubie jest nieobecny. Taki przypadek mamy np. w „May I Ask for One Final Thing?”, które ma tagi villainess na MAL i 80% na AniList. Innymi opcjami jest mniejsza popularność anime (stąd na AniList generalnie mniej tagów) lub skomplikowana relacja między światami, która nie wyklucza wiedzy, jak we wspomnianym na początku „Tsundere Akuyaku Reijou Liselotte to Jikkyou no Endou-kun to Kaisetsu no Kobayashi-san”.

Zauważalnie powracającym tagiem, choc tylko w 1/3, jest szkoła. W przypadku otome isekai i villainess anime mamy zazwyczaj do czynienia z magiczną akademią. Ma być ona zaczerpnięta z gier otome, choć w zwykłych romansach szkoła (niemagiczna) też potrafi stanowić częste środowisko. Jednak jak często bywa – staje się wyłącznie tłem do spotkań i rozbudowywania relacji.

Harem znów łączy się z romansem i potencjalnie wieloma opcjami romansowymi w grach otome. Nie dziwi zatem, że pojawiają się też takie tagi jak shoujo⁴ i josei⁵, które jednoznacznie wskazują na grupę odbiorców tego typu gier, jak i interesujących nas anime, czyli kobiet. Nie znaczy to, że tytuły bez tego oznaczenia nie są też skierowane do żeńskiej publiczności w różnych kategoriach wiekowych.

Na koniec zostaje tag tajemnica, który podobnie jak pojedyńcze gatunki mówią o różnorodności wewnątrz villainess anime. Z pewnością wśród tagów znalazłoby się więcej przejawów tej różnorodności, czy to pojedynczej, czy też powtarzalnej. Jednak by w pełni ją odkryć potrzebaby dużo pracy własnej, ponieważ nawet branie tagów z AniList z racji na jego decentralizację daje czasem mało wiarygodne wyniki.

Reinkarnacja, isekai i podróż w czasie łączą się zatem z cechami fantasy i uzasadniają punkt wyjścia fabuły. Z kolei pozostałe, poza tajemnicą, łączą się z samym romansem i członem otome – stanowiąc punkt wyjścia do motywów z gier mających trafiać raczej do żeńskiej publiki. Z takim obrazem villaines anime możemy postarać się stworzyć jego spójniejszy obraz.

Definicje

Z tego obrazu wyłania się nasza definicja villainess anime, którą będzie można porównać do teasowanej definicji z r/OtomeIsekai. Z mojej powyższej analizy wynikałoby, że wykształcone z otome isekaia villainess anime miałoby następujące cechy:

1. Reinkarnacje w świecie, podróże w czasie lub odrodzenia w innym dają jakąś wiedzę o przyszłości;
2. Wiedza mówi o złym losie, którego postać chce uniknąć;
3. Centralną (niekoniecznie główną) jest żeńska antagonistka;
4. Świat i fabuła operuje na motywach z gier otome;
5. Dzieło jest skierowane do żeńskiej publiki;

Z kolei na reddicie r/OtomeIsekai zamieszczono z kolei 6 następującymi cech definiujących mangi, manhuy i powieści z gatunku otome isekai:

1. Główna postać ma wiedzę o przyszłości. W tej cesze zamieszczona jest reinkarnacja lub przeniesienie do innego świata wyjaśniająca tę wiedzę. (pkt 1 z mojej listy);
2. Główna postać jest zazwyczaj nikczemnicą/antagonistką/żeńskim czarnym charakterem – bez względu czy fikcyjną, czy złą w poprzednim życiu (pkt 3 z mojej listy);
3. Główna postać chce uniknąć złego losu (pkt 2 z mojej listy);
4. Świat stylizowany jest na XIX wiek, à la z powieści Jane Austen lub wiktorianski (choć niewspomniane, zawiera się częściowo w pkt. 4 – to częsty setting gier otome);
5. Historia skupiona jest na relacjach – dramy i romanse.
6. Dzieło jest skierowane do żeńskiej publiki (patrz pkt 5).

Choć obie listy wyróżników nie pokrywają się całkowicie, to w gruncie rzeczy przekazują podobną ideę. Prawdopodobnie całe wyjaśnienie z reddita jest również bardziej zgrabne. Jednak ma jeden problem – dotyczy otome isekaia. Jak widać z powyższego tekstu w ramach tego gatunku pojawiają się już dzieła, które isekaiami nie są, bądż bardzo luźno nawiązują do samych gier otome. Czerpią z nich, a raczej z już omawianego gatunku, motywy. Dlatego nazwa wskazująca na stały motyw przewodni, czyli główną bohaterkę – nikczemnice, villainess lub akuyaku reijou – wydaje się ostatecznie najodpowiedniejsza.

---

Przeczytaj więcej o villainess anime w sezonie jesiennym 2025 ode mnie lub recenzje niektórych z nich: „Akuyaku Reijou Tensei Ojisan”, „Akuyaku Reijou nano de Last Boss wo Kattemimashita” bądź „Akuyaku Reijou Level 99” od TheMrEmperror.

---

1. Otome game – z jap. otome – starośw. „panna, dziewczyna” i ang. game – „gra”. Ogólne określenie kierowanych do dziewcząt i kobiet japońskich gier komputerowych, zazwyczaj zawierający wątki romantyczne. Większość z nich stanowią symulatory randek w formie visual novel. Definicja za: Tanuki, Otome game, online: https://tanuki.pl/slownik/haslo/otome-game [dostęp 20.04.2026]. ↩︎
2. Wszystkie podkreślenia glasker. ↩︎
3. SubredditStats, r/OtomeIsekai, online: https://subredditstats.com/r/otomeisekai [dostęp 20.04.2026]. ↩︎
4. Shoujo – z jap. „dziewczyna”. Tym terminem określa się grupę odbiorców czasopism mangowych – nastoletnie dziewczęta. W zachodnim fandomie określenie shoujo stosowane jest do mang ukazujących się pierwotnie w czasopismach skierowanych do tej grupy; bywa także przenoszone na ich ekranizacje. Definicja za: Tanuki, Shoujo, online: https://tanuki.pl/slownik/haslo/shoujo [dostęp 20.04.2026]. ↩︎
5. Josei – z jap. „kobieta”. Tym terminem określa się grupę odbiorców czasopism mangowych – młode dorosłe kobiety. W zachodnim fandomie określenie josei stosowane jest do mang ukazujących się pierwotnie w czasopismach skierowanych do tej grupy; bywa także przenoszone na ich ekranizacje. Definicja za: Tanuki, Josei, online: https://tanuki.pl/slownik/haslo/josei [dostęp 20.04.2026]. ↩︎